“Psikologlar psikoteknik merkezinde ne iş yapar? Psikoteknik test eğitimi nereden nasıl alınır?” Psikoteknik merkezlerinde psikolog olmakla alakalı bilgilendirme yazısı.

—Uzun süredir yürüttüğüm Kurumsal İletişim ve Dijital Pazarlama faaliyetlerini daha çok meslektaşıma ulaştırmak adına “Türkiye’nin İlk Ruh Sağlığı Odaklı Dijital Reklam Ajansı” sloganı ile Dijital Psikolog‘u kurdum. Detaylı bilgi almak isterseniz aşağıdaki görsele tıklayarak web sitemizi inceleyebilirsiniz.—

---

 

Psikolog iş ilanlarının neredeyse tamamını oluşturan ve sadece psikologların (psikoloji lisans mezunu) çalışabildiği psikoteknik merkezlerinde; psikologların ne yaptıkları, ne kadar maaş aldıkları ve hangi şartlar altında çalıştıklarıyla ilgili tüm süreci anlatan bir metine henüz rastlamadım. Bu nedenle bu yazıda psikoteknik merkezlerinde psikolog olmakla alakalı yaşadığım süreçlerden bahsedeceğim. Öncelikle psikoteknikle alakalı kavramları açıklayalım.

Psikoteknik Değerlendirme: Trafik psikolojisinin alt dallarından biri olan psikoteknik, kişinin belirli bir işteki yeterliliğinin ortaya konması amacıyla, gerekli bedensel ve zihinsel özelliklerinin testler aracılığıyla ölçülmesidir. ¹

Psikoteknik Belgesi: “Psikoteknik belgesi, kişilerin bedensel ve psikolojik durumlarının sürücülük yapmaya elverişli olup olmadığını gösteren, psikolog ve simülatör eşliğinde gerçekleştirilen 1 saatlik bir testin akabinde verilen bir belgedir.“² Bu belgeyi, ticari araç kullanan ve yasal nedenlerden dolayı (Alkol, ceza puanı vs.) ehliyetine el koyulan sürücülerin alması ve 5 yılda bir yenilemesi gerekiyor.

Psikoteknik Merkezi: Sağlık Bakanlığı tarafından onay verilmiş, il sağlık müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş psikolog unvanına sahip kişiler tarafından Psikoteknik Değerlendirme yapılan kurumlardır.

Türkiye’de Psikoteknik Değerlendirme yapmak için kullanılan iki ayrı sistem, cihaz vardır. Bunlar;

Alg Trafikent Psikoteknik Cihazı: Bu alanda ülkemizde geliştirilen ilk ve tek özgün sistem olup tamamen yerli bir yazılım ve donanım ürünüdür. Zihinsel Yetenek ve Beceri Testleri, Psikomotor Yetenek ve Beceri Testleri ve Kişilik ve Sürücü Davranışları Anketi içeren toplamda 14 testten oluşmaktadır.

Viyana Test Sistemi (VTS): Görsel Bellek, Sürekli Dikkat, Tepki Hızı, Muhakeme, Hız & Mesafe Algısı, Seçici Dikkat, Görsel Süreklilik, Kişilik Testi, İkili İşlem Becerisi olmak üzere 9 alt testten oluşmaktadır.

Psikokteknik Test Eğitimi

Facebook gruplarında ya da indeed üzerinden iş ararken karşınıza “X SRC Eğitim kurumuna psikolog aranmaktadır“, “Psikoteknik merkezine ALG/VTS sertifikası olan psikolog aranmaktadır.” gibi pek çok ilan çıkmıştır. Bu ilanlara başvurmak için iki kriter aranmaktadır: psikolog olmak ve test sertifikasına sahip olmak. Psikoteknik merkezlerinde hangi test kullanılıyorsa o testin sertifikasına sahip olmanız gerekiyor. Genellikle psikologlar öncesinde test eğitimini almıyorlar. Bu nedenle de birçok kurum, eğitimin ücretini ödeyip aylık olarak psikologdan kesiyor ya da şanslıysanız eğitim ücretini kurum karşılıyor. Alacağınız psikoteknik test eğitiminin ücretleri genellikle dolar üzerinden ödenmektedir. 2018 yılında ALG eğitiminin ücreti 3500 liraydı. Eğitim ücretiyle alakalı kesin bilgiyi eğitimi veren kurumu arayarak öğrenebilirsiniz. ALG eğitimi bir gün sürüyor ve eğitimi aldıktan kısa bir süre sonra belgeniz tarafınıza iletiliyor. Alınan ALG sertifikası 2 yılda bir yenilenmesi gerekiyorken, Viyana test sertifikası -emin olmamakla birlikte- 1 kez alınması yeterli oluyor.

ALG Psikoteknik Test Eğitimini Veren Kurum – Viyana Test Eğitimini Veren Kurum

Psikoteknik Merkezi Çalışma Koşulları

Psikoteknik merkezleri Sağlık Bakanlığına bağlı olmasına rağmen kurumsal bir çalışma ortamı bulunmamaktadır. Çalıştığım işte bu konuyla ilgili bir sorun olmamasına rağmen bu merkezlerin genel olarak bir dükkan havasında yönetildiğini gözlemliyorum. İş yerinde samimi bir ortam bekleyenler için gayet uygun çalışma koşullarına sahip. Sadece psikologların çalışabildiği psikoteknik merkezinde patronunuzun sizden genel olarak beklentisi, test sürelerini kısa tutmanız ve mümkün olduğunca çok adayı testten geçirmeniz yönünde olacaktır. Testleri kısa tutarak ve adayı zorlanmadan testten geçirerek kurumun “kolay ve hemen” test verebilir bir kurum olarak kulaktan kulağa reklam yapabilmesine yardımcı olacaksınız. Kulaktan kulağa diyorum çünkü, yasal olarak adaylara herhangi -test geçirecek- bir yardımda bulunmamanız ve testi en az 1 saat -ALG cihazında- uygulamanız gerekmektedir. 

Genellikle haftanın 6 günü, 09:00-19:00 arasında çalışmanızı bekleyen iş verenler, günlük toplam 8 test limitinizi doldurmanızı beklemektedirler. Gelen adayların çoğunluğunu ticari araç kullananlar oluşturuyor. Bu adaylar arasında test cihazını kullanmakta zorlananların sayısı oldukça fazla. Ayrıca birçoğu ücret verdikleri için teste girmeden belgeyi almak isteyebilir hatta kalma ihtimallerini duyduklarında söylenmeye başlarlar. Test sırasında en çok duyacağınız cümlelerin başında “Hocam bana yardım et hele!“, “Devletin boş işleri!” yakarışları gelecektir. Test odasına psikolog ve aday haricinde kimse girememektedir. ALG test cihazında ve odada bulunan kamera ile test odası gözetim altında tutulmaktadır.

Psikoteknik Merkezi İş Tanımı

Psikologların psikoteknik merkezinde iş tanımı oldukça net: Gelen adaylara psikoteknik testini uygulamak ve bunun değerlendirmesini yaparak süreci tamamlamak. 2018’de ALG testi kullanılan bir psikoteknik merkezindeki işleyiş sırasıyla aşağıdaki gibidir:

1. Adayın fotoğrafını ve kişisel bilgilerini alarak sisteme kayıt,
2. Cihaz kullanımın anlatılması,
3. Test uygulama,
4. Sonuç değerlendirme,
5. Adayı sonuç belgesi ile psikiyatra yönlendirme,
6. Adayın psikiyatrdan aldığı raporu il sağlık müdürlüğüne iletmek,
7. İl sağlık müdürlüğünden gelen onay raporunu adaya vermek.

Tüm bu anlattığım süreç 2018 yılında geçerliydi, herhangi bir değişiklik olduysa bilen arkadaşlar yoruma belirtebilir.

Deniz Rüzgar’dan Düzeltme: “2019 yılı itibari ile ilçe sağlığa gitmek, psikiyatri onayını almak kalktı. Adayın testi bittikten sonra e-rapor sistemi üzerinden yeterli/yetersiz şeklinde işaretleyip elektronik imza atıyorsunuz. Kişi ondan sonra psikiyatriye gidiyor psikiyatr uygun görürse onaylıyor ve psikoteknik raporu kişinin e-devletine düşüyor. Bu düzenleme ile de psikiyatri kısmı psikoloğu ilgilendirmiyor artık.”

Psikoteknik merkezleri, psikologların iş tanımının net olduğu ve rehabilitasyon merkezlerinde olduğu gibi psikolog olmadan çalıştırılamayan ender kurumlardan birisi. Ayrıca yapılan işin ölçülebilir olması da beni etkileyen nedenlerden birisi. Eğitimi alırken yapılacak işin ne kadar değerli ve önemli olduğunu hissediyorsunuz. Ta ki işe başlayana kadar. Üzülerek belirtmeliyim ki psikoteknik merkezlerindeki çalışma koşulları, iş verenlerin tutumu ve adayların yaklaşımı uzun süre burada çalışma gibi bir hayale engel oluyor.

Psikolog çalıştırmak zorunda olmasına rağmen fazla mezun sayısından olsa gerek işverenler kazanılan ücrete göre oldukça az maaş teklif ediyorlar. Bu ücret metropollerde asgari ücrete daha yakınken nadir de olsa Anadolu’da 3000 TL‘ye yaklaşmaktadır. Uygulanan testin ücreti 150-200 TL arasında değişmektedir.

İş ararken faydalanabileceğiniz “Psikologlar İçin İş Arama Rehberi” adında iki bölümlü bir yazı hazırladım. Okumak isteyenler aşağıdaki görsele tıklayarak yazıya ulaşabilir.